เมื่อ “แผ่นดินไหว” ผ่านไป

แต่ยังโคลงเคลงอยู่ 6 เดือนแล้วยังไม่หาย อาจเข้าสู่ภาวะ PPPD

หลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่ผ่านมา
หลายคนอาจคิดว่าแค่ตกใจในตอนนั้น แล้วก็จบไป

แต่ในทางกายภาพบำบัด เราพบว่ามี “กลุ่มอาการเวียนหัวโคลงเคลง” ที่ยังคงอยู่ต่อเนื่อง ทั้งๆ ที่พื้นไม่ไหวแล้ว แต่ร่างกาย “ยังรู้สึกว่ามันไหว” อยู่ตลอดเวลา

อาการแบบนี้เรียกว่า Post-Earthquake Dizziness Syndrome (PEDS) และในบางราย หากอาการคงอยู่นานกว่า 3 เดือน สามารถพัฒนาเป็น PPPD ได้
หรือชื่อเต็มคือ Persistent Postural-Perceptual Dizziness ภาวะเวียนหัวเรื้อรังจากระบบรับรู้การทรงตัวของสมอง

ขอเล่าประวัติตัวอย่างเคส

เคสที่ 1
หญิงวัย 29 ปี พนักงานออฟฟิศ ทำงานอยู่ชั้น 23 ของตึกสูงย่านใจกลางเมือง

ในวันเกิดเหตุ แรงสั่นของอาคารทำให้ต้องหลบใต้โต๊ะ ก่อนค่อยๆ เดินลงบันไดหนีไฟกว่า 20 ชั้น

หลังเหตุการณ์ เธอกลับมาทำงานตามปกติ แต่เมื่อขึ้นมาที่ชั้นเดิม มองโต๊ะทำงานเดิม ความรู้สึกพื้นโคลงเคลงกลับมาอีกครั้ง ราวกับอยู่บนตึกที่กำลังโยก

อาการเป็นเกือบทุกวัน โดยเฉพาะเวลามองจอคอมพิวเตอร์ หรืออยู่ในห้องแคบ

เคสที่ 2
หญิงวัย 32 ปี อาศัยอยู่บ้านชั้นเดียว

แม้ไม่ได้อยู่ตึกสูง แต่ในวันที่เกิดเหตุสามารถรับรู้แรงสั่นของพื้นบ้านได้ หลังจากนั้น “ความโคลงเคลง” ยังคงอยู่ต่อเนื่อง แม้สภาพแวดล้อมจะกลับสู่ปกติ

เมื่อลุกจากเก้าอี้หรือเดินในบ้าน จะรู้สึกเหมือนพื้นเคลื่อนไหวเบาๆ ตลอดเวลา

เคสที่ 3
ชายวัย 33 ปี มีประวัติเวียนหัวบ้านหมุนจากหินปูนในหูชั้นในหลุด

หลังหายดีมาหลายปี เหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งนี้กลับกระตุ้นอาการเวียนหัวแบบ “โคลงเคลง” ให้กลับมาอีกครั้ง

โดยเฉพาะเมื่ออยู่ในสถานีรถไฟฟ้า ห้างสรรพสินค้า หรือสถานที่คนพลุกพล่านและมีแสงไฟจ้า จะรู้สึกเหมือนพื้นไม่มั่นคง ต้องคอยพิงสิ่งของ

เคสที่ 4
ชายวัย 71 ปี กำลังประชุมอยู่ในตึกสูงย่านอโศก

เมื่อเกิดแรงสั่น ต้องรีบลงบันไดหนีไฟกว่า 18 ชั้น หลังจากนั้น “ความรู้สึกไหวในหัว” ไม่เคยหายไป

ทุกครั้งที่อยู่ในตึกสูง หรือมองสิ่งที่เคลื่อนไหวเร็ว จะเกิดอาการเวียนหัวและโคลงเคลง

เคสที่ 5
ชายวัย 25 ปี พนักงานตัดต่อวิดีโอ

ทำงานอยู่ชั้น 2 ของออฟฟิศ เมื่อทราบว่าเกิดแผ่นดินไหว รีบวิ่งออกจากอาคารทันที หลังจากนั้นเวลา “ยืนอาบน้ำ” หรือ “อยู่ในที่คนเยอะ มีแสงไฟกะพริบ” จะรู้สึกเหมือนพื้นไหว ภาพเบลอ และเสียการทรงตัวง่าย

จากตัวอย่างจะเห็นได้ว่า เหตุการณ์นี้ไม่เลือกเพศและไม่เลือกอายุ
ไม่ว่าจะอยู่ตึกสูงหรือชั้นล่าง ร่างกายของแต่ละคนตอบสนองต่อแรงสั่นสะเทือนต่างกัน

ในบางคน สมองและระบบทรงตัวยังคง “จดจำความรู้สึกของการไหว” ไว้ จนกลายเป็นอาการเวียนหัวเชิง functional หรือพัฒนาเป็น PPPD ในที่สุด

แล้วอาการแบบนี้ กายภาพบำบัดช่วยอะไรได้บ้าง

Post-Earthquake Dizziness Syndrome (PEDS) คือภาวะเวียนหัวหรือรู้สึกโคลงเคลงต่อเนื่องหลังแผ่นดินไหว ทั้งที่เหตุการณ์สิ้นสุดแล้วและพื้นไม่ได้สั่นอีก แต่สมองและร่างกายยังคงรับรู้ราวกับ “มันยังไหวอยู่”

หากอธิบายให้เห็นภาพง่ายๆ คือ ร่างกายรู้สึกเหมือนยืนอยู่บนพื้นซึ่งโยกซ้ายขวาตลอดเวลา

ลักษณะอาการหลัก

• รู้สึกว่าพื้นหรือร่างกายเคลื่อนไหวเบาๆ ทั้งที่ไม่มีการเคลื่อนไหวจริง

• มักอธิบายว่าเหมือนอยู่บนเรือ เหมือนตึกยังโยก หรือหัวลอย

• อาการรุนแรงขึ้นเมื่ออยู่ในสถานที่ที่เคยรู้สึกสั่นมาก่อน

• มักมีอาการร่วม เช่น ใจสั่น เหงื่อออก นอนไม่หลับ หรือวิตกกังวล

สาเหตุและกลไกที่เกี่ยวข้อง

1. Sensory mismatch สมองยังจดจำความรู้สึกของการไหวไว้

2. Stress response ระบบประสาทยังอยู่ในภาวะตื่นตัวหลังเหตุการณ์

3. Central sensitization สมองไวต่อสัญญาณการเคลื่อนไหวมากเกินไป

เอกสารอ้างอิง

• DOI: 10.3389/fneur.2023.1215004

• Original Research Article

Frontiers in Rehabilitation Sciences, 22 May 2023
Section: Rehabilitation in Neurological Conditions
Volume 4, 2023
DOI: 10.3389/fresc.2023.1166859

#รักษาที่ต้นเหตุ
#1%ที่จะทำให้99%เปลี่ยนไป
The 1% that matters
.
#Personalizehealing #Experiencetailored