วันนี้ขอมาแชร์เรื่อง “MRI กับอาการปวด”
หลายเคสพบว่าอาการปวดไม่ได้เกิดจากสิ่งที่เห็นในฟิล์มเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น กล้ามเนื้อ พังผืด เส้นประสาท และการควบคุมการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติ

เคสนี้มาด้วยอาการปวดตึงบริเวณหลังล่าง บางครั้งมีอาการชาลงขา เป็นมาประมาณเกือบ 1 ปี
.

ไปพบแพทย์และได้รับการตรวจ MRI ผลพบว่ามีภาวะหมอนรองกระดูกปลิ้นทับเส้นประสาท
.

Patient Overview
อายุ: 65 ปี
อาชีพ: แม่บ้าน
พฤติกรรมการใช้ชีวิต: ชอบนั่งเล่นบนโซฟาติดต่อกัน 1–2 ชั่วโมง
กิจกรรมและการออกกำลังกาย: Weight training 2 วัน/สัปดาห์
.

ในเคสที่มีอาการปวดหลังร้าวลงขา ลงสะโพก แสบๆ บริเวณหลังหรือก้น หรือมีอาการชา
สิ่งสำคัญคือการตรวจแยกสาเหตุก่อนว่าอาการปวดเกิดจากโครงสร้างใดกันแน่
.

การตรวจร่างกาย

• Movement loss: Limit ROM of lumbar extension

• Repetitive movement of lumbar spine: No peripheralization

• Straight Leg Raise (SLR): Negative

• Provocation test of SI joint: Negative

• PAIVM: Hypomobility of L4–L5 spine และมี referred pain ลงขา
  .

Muscle testing
พบการทำงานต่ำ (Underwork) ของ

• Quadriceps

• Hamstring

• Gluteus medius

• Rectus abdominis
  .

Treatment

• Mobilize with movement

• Myofascial release

• Activate gluteus muscles และ core stabilizers

• Improve single-leg balance training และ functional movement
  .

ในเคสนี้ หากรักษาด้วยแนวคิดของหมอนรองกระดูกปลิ้นเพียงอย่างเดียว อาการอาจไม่ดีขึ้น
เนื่องจากสาเหตุหลักที่พบคือการเสื่อมของกระดูก ส่งผลให้เกิดการรบกวนทางเดินของเส้นประสาท ทำให้มีอาการปวดหลังเรื้อรังและร้าวลงขา
.

หลังเริ่มการรักษาด้วยการออกกำลังกาย พบว่าอาการปวดหลังลดลงอย่างชัดเจน แต่อาการชาลงขายังคงมีอยู่บางส่วน
.

หลายเคสที่มีอาการปวดร้าวลงขา ภาพ MRI พบว่ามีหมอนรองกระดูกปลิ้น (HNP)
แต่เมื่อทำการตรวจทางกายภาพบำบัด กลับพบว่าอาการปวดไม่ได้เกิดจากหมอนรองกระดูกปลิ้นโดยตรง
.

มีการรวบรวมข้อมูลจากงานวิจัยที่นำกลุ่มคนซึ่งไม่มีอาการปวดหลังไปตรวจ MRI
พบว่ามีภาวะหมอนรองกระดูกปลิ้นได้เช่นกัน โดยเฉพาะในช่วงอายุ 40–50 ปี
กล่าวได้ว่า “ไม่ปวด ก็ตรวจเจอได้”
.

งานวิจัยที่เปรียบเทียบความแม่นยำของการตรวจ พบว่า

• การวินิจฉัยหมอนรองกระดูกปลิ้นทับเส้นประสาท ต้องพิจารณา Centralization phenomenon

• การประเมินข้อต่อเชิงกราน ต้องใช้การตรวจทางกายภาพร่วมกันอย่างน้อย 5–6 การทดสอบ

ผลการศึกษาสรุปว่า ไม่มีการตรวจใดดีที่สุดเพียงอย่างเดียว
จำเป็นต้องใช้ภาพถ่าย X-ray หรือ MRI ร่วมกับการตรวจแยกอาการด้วยเทคนิคเฉพาะทางกายภาพบำบัด
.

นอกจากนี้ งานวิจัยยังพบว่า กลุ่มอาชีพที่ต้องนั่งนานหรือทำงานเป็นเวลานาน มีโอกาสเกิดอาการปวดหลังมากกว่า
.

จากข้อมูลทั้งหมด
MRI เปรียบเสมือน “ภาพถ่าย” ที่เห็นทุกโครงสร้าง แต่ไม่สะท้อนความรู้สึกของผู้ป่วย
ขณะที่การตรวจทางกายภาพบำบัดเปรียบเสมือน “วิดีโอ” ที่ช่วยให้เข้าใจอาการปวดในขณะเคลื่อนไหว และแยกได้ว่าอาการมาจากโครงสร้างใด
.

การตรวจพบว่ามีหมอนรองกระดูกสันหลังปลิ้น ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นภาวะนี้ไปตลอดชีวิต
หลายคนผ่านไป 1–2 ปีแล้วยังเข้าใจว่าตนเองเป็นหมอนรองกระดูกปลิ้นอยู่ ทั้งที่อาการเปลี่ยนไปแล้ว
.

เอกสารอ้างอิง

• Babateen, Emad M et al. Cureus. 2022

• Han, Christopher S et al. EClinicalMedicine. 2023

• Brinjikji, W et al. AJNR. 2015

• Jamaludin, A. et al. European Spine Journal. 2023

• Wassenaar, Merel et al. European Spine Journal. 2012
  .

#รักษาที่ต้นเหตุ
#1%ที่จะทำให้99%เปลี่ยนไป
The 1% that matters

#PersonalizeHealing #ExperienceTailored